Sau gần 10 năm kể từ khi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu được ký kết, nhiều chỉ số quan trọng của hệ thống khí hậu Trái Đất đang tiến sát ngưỡng báo động. Các dữ liệu khoa học mới cho thấy nhiệt độ toàn cầu tăng nhanh, băng cực tan mạnh và mực nước biển tiếp tục dâng cao, đặt ra thách thức lớn cho mục tiêu giữ nhiệt độ Trái Đất dưới 1,5°C so với thời tiền công nghiệp.

Hiệp định này được 194 quốc gia cùng Liên minh châu Âu ký kết năm 2015 và chính thức có hiệu lực từ năm 2016 nhằm giảm phát thải khí nhà kính và hạn chế tác động của Biến đổi khí hậu.

 

Ngân sách carbon chỉ còn đủ đến khoảng năm 2030

Một khái niệm quan trọng trong nghiên cứu khí hậu là Ngân sách carbon, tức tổng lượng khí CO₂ mà nhân loại còn có thể phát thải để giữ mức nóng lên toàn cầu dưới 1,5°C.

Theo báo cáo Global Carbon Budget, lượng phát thải CO₂ từ nhiên liệu hóa thạch có thể đạt 38,1 tỷ tấn vào năm 2025, chủ yếu do việc sử dụng than, dầu và khí đốt tiếp tục gia tăng.

Báo cáo của hơn 130 nhà khoa học quốc tế khuyến nghị tổng lượng phát thải toàn cầu trong những năm tới không nên vượt quá 170 tỷ tấn CO₂. Tuy nhiên, với tốc độ hiện tại, ngưỡng này có thể bị vượt chỉ trong khoảng 4 năm tới.

Dữ liệu từ Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho thấy nồng độ các khí nhà kính như CO₂, methane (CH₄) và N₂O đều đang tăng mạnh trong giai đoạn 2023–2025.

 

Nhiệt độ Trái Đất tăng nhanh trong thập kỷ qua

Các nhà khoa học tại NASA, cụ thể là Goddard Institute for Space Studies (GISS), cho biết nhiệt độ bề mặt Trái Đất năm 2025 cao hơn 1,19°C so với mức trung bình giai đoạn 1951–1980.

Theo tổng hợp dữ liệu từ WMO, năm 2025 cao hơn 1,44°C so với thời tiền công nghiệp, nằm trong ba năm nóng nhất lịch sử gần 180 năm đo đạc khí hậu toàn cầu.

Điều này cho thấy quá trình nóng lên toàn cầu đang tăng tốc, khiến mục tiêu của Hiệp định Paris ngày càng khó đạt được.

 

Bắc Cực nóng lên nhanh gấp đôi mức trung bình toàn cầu

Báo cáo Arctic Report Card 2025 của National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) cho thấy giai đoạn từ tháng 10/2024 đến tháng 9/2025 là thời kỳ nóng nhất tại Bắc Cực kể từ năm 1900.

Tốc độ nóng lên tại khu vực này nhanh gấp đôi so với mức trung bình toàn cầu.

Theo National Snow and Ice Data Center, diện tích băng biển Bắc Cực cực đại trong mùa đông tháng 3/2025 chỉ còn khoảng 14,47 triệu km², mức thấp kỷ lục từ trước tới nay.

 

Đại dương hấp thụ nhiệt kỷ lục và mực nước biển dâng

Theo NOAA và Berkeley Earth, năm 2025 đại dương đã hấp thụ lượng nhiệt cao nhất từng được ghi nhận, đặc biệt ở tầng nước bề mặt.

Hệ quả là mực nước biển toàn cầu tiếp tục tăng. Dữ liệu từ NASA cho thấy năm vừa qua mực nước biển tăng 0,59 cm, cao hơn dự báo trước đó là 0,43 cm mỗi năm.

Theo Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), đến năm 2050, mực nước biển toàn cầu có thể tăng thêm khoảng 29 cm so với giai đoạn 1995–2014.

Nhiều quốc gia đối mặt nguy cơ chìm do nước biển dâng

Mặc dù mực nước biển chỉ tăng vài centimet mỗi năm, nhưng với các quốc gia có địa hình thấp, nguy cơ ngập lụt đang gia tăng nhanh chóng.

Tại Đông Nam Á, Bangkok của Thái Lan được dự báo có thể ngập sâu khoảng 73 cm vào năm 2050.

Trong khi đó, các quốc đảo Thái Bình Dương như:

• Tuvalu
• Kiribati
• Fiji

đã phải đối mặt với tình trạng mực nước biển dâng trong nhiều năm qua.

Đáng chú ý, Tuvalu trở thành quốc gia đầu tiên phải di cư vì nước biển dâng. Theo thỏa thuận với Australia, mỗi năm nước này sẽ tiếp nhận 280 người dân Tuvalu, cấp quyền cư trú lâu dài và tiếp cận đầy đủ dịch vụ y tế, giáo dục ngay khi họ đến nơi ở mới.

Thập kỷ quyết định cho tương lai khí hậu

Sau một thập kỷ kể từ Hiệp định Paris, các dữ liệu khoa học cho thấy Trái Đất đang tiến gần những ngưỡng khí hậu nguy hiểm.

Nhiều chuyên gia nhận định thập kỷ 2025–2035 sẽ mang tính quyết định, bởi nếu lượng phát thải không được cắt giảm mạnh, mục tiêu hạn chế nhiệt độ toàn cầu dưới 1,5°C có thể không còn khả thi.

Điều này khiến việc giảm phát thải, chuyển đổi năng lượng và bảo vệ hệ sinh thái trở thành nhiệm vụ cấp bách của toàn cầu trong những năm tới.