Theo báo cáo mới nhất của BloombergNEF (BNEF), thế giới dự kiến sẽ bổ sung khoảng 649 GW công suất điện mặt trời mới vào năm 2026. Con số này giảm nhẹ so với năm 2025, nhưng mang ý nghĩa đặc biệt khi đánh dấu lần suy giảm đầu tiên của tăng trưởng điện mặt trời toàn cầu kể từ khi BNEF bắt đầu thống kê vào năm 2000.

“Ngành năng lượng mặt trời đang bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm lại sau nhiều năm bứt phá thần tốc”, BNEF nhận định.

Trung Quốc và Mỹ kéo giảm đà tăng trưởng toàn cầu

Theo BNEF, nguyên nhân chính khiến tăng trưởng điện mặt trời toàn cầu “hạ nhiệt” đến từ những thay đổi chính sách tại Trung Quốc và Mỹ – hai thị trường năng lượng mặt trời lớn nhất thế giới. Dù một số quốc gia khác vẫn có triển vọng mở rộng công suất, mức tăng này không đủ bù đắp sự sụt giảm từ hai nền kinh tế hàng đầu.

Tại Trung Quốc, chính sách mới yêu cầu định giá năng lượng tái tạo theo cơ chế thị trường, chính thức áp dụng từ tháng 6 năm nay, đã tạo ra làn sóng lắp đặt điện mặt trời ồ ạt trong nửa đầu năm. Tuy nhiên, sau giai đoạn “chạy nước rút”, thị trường nhanh chóng chững lại.

BNEF đã hạ dự báo công suất lắp đặt điện mặt trời tại Trung Quốc năm 2025 xuống còn 372 GW, tương đương mức giảm 9%, và dự kiến tiếp tục giảm thêm 14% vào năm 2026.

Thị trường Mỹ chững lại do thay đổi định hướng chính sách

Tại Mỹ, triển vọng điện mặt trời cũng không mấy khả quan. Theo BNEF, thị trường này dự kiến suy giảm với tốc độ tương tự Trung Quốc, do chính sách của Tổng thống Donald Trump tập trung hạn chế triển khai năng lượng tái tạo và quay trở lại ưu tiên nhiên liệu hóa thạch.

Sự thay đổi định hướng này khiến nhiều dự án điện mặt trời bị trì hoãn hoặc hủy bỏ, làm suy yếu đà tăng trưởng của thị trường Mỹ trong ngắn hạn.

Các thị trường trưởng thành mất dần động lực

Không chỉ Trung Quốc và Mỹ, một số thị trường điện mặt trời trưởng thành như Tây Ban Nha và Brazil cũng đang đối mặt với tình trạng giảm xung lực tăng trưởng. Làn sóng lắp đặt điện mặt trời ồ ạt trong các năm trước đã dẫn đến:

• Tình trạng cắt giảm công suất (curtailment) tại nhiều dự án

• Giá điện sụt giảm mạnh, gây mất ổn định thị trường

• Tâm lý thận trọng gia tăng trong giới đầu tư

Những yếu tố này khiến dòng vốn mới vào điện mặt trời tại các thị trường này có xu hướng chững lại.

Giá chuỗi cung ứng điện mặt trời duy trì mức thấp lịch sử

Báo cáo của BNEF cho biết, giá cả trên toàn bộ chuỗi cung ứng điện mặt trời dự kiến sẽ tiếp tục duy trì ở mức thấp kỷ lục ít nhất đến hết năm 2026. Nguyên nhân là sự kết hợp giữa:

• Nhu cầu suy yếu

• Công suất sản xuất dư thừa

• Lượng tồn kho ở mức cao chưa từng có

Tại Trung Quốc, dù giá polysilicon – vật liệu đầu vào quan trọng cho sản xuất tấm pin – đã tăng khoảng 50% kể từ tháng 6, mức giá này vẫn được đánh giá là thấp so với mặt bằng lịch sử.

Tình trạng dư cung kéo dài đang gây áp lực lớn lên các nhà sản xuất tấm pin mặt trời Trung Quốc, nhiều doanh nghiệp phải đối mặt với thua lỗ liên tiếp trong nhiều quý.

Triển vọng phục hồi từ năm 2027

Dù tăng trưởng ngắn hạn chậm lại, BNEF cho rằng điện mặt trời toàn cầu vẫn có triển vọng phục hồi trong trung hạn. Công suất lắp đặt mới được dự báo sẽ tăng trở lại từ năm 2027, khi:

• Trung Quốc và Mỹ thích nghi với điều kiện cung – cầu mới

• Các thị trường mới nổi mở rộng quy mô triển khai

• Chuỗi cung ứng dần cân bằng trở lại

Theo dự báo, tổng công suất lắp đặt điện mặt trời toàn cầu vào năm 2027 có thể đạt khoảng 688 GW.

Giai đoạn tái cân bằng của ngành điện mặt trời

BNEF nhận định, giai đoạn tăng trưởng chậm hiện nay có thể được xem là thời kỳ tái cân bằng cần thiết sau nhiều năm mở rộng quá nhanh. Trong dài hạn, điện mặt trời vẫn giữ vai trò then chốt trong quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu, dù tốc độ tăng trưởng có thể ổn định và bền vững hơn so với giai đoạn bùng nổ trước đây.