Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) vừa phê duyệt gần 60.000 tín chỉ carbon từ một dự án cải tiến bếp củi tại Myanmar, đánh dấu lần đầu tiên tín chỉ carbon được phát hành theo cơ chế của Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu.

Theo thông tin công bố ngày 26/2, dự án phân phối bếp củi cải tiến giúp giảm ô nhiễm không khí trong nhà và hạn chế nạn phá rừng, đồng thời góp phần cắt giảm lượng khí nhà kính so với phương pháp nấu ăn truyền thống.

Dự án bếp củi cải tiến giúp giảm phát thải

Tại nhiều vùng nông thôn của Myanmar, người dân thường sử dụng loại bếp đơn giản được tạo từ ba hòn đá hoặc gạch, đốt bằng củi. Loại bếp này có nhiều khoảng hở, gây thất thoát nhiệt và tiêu tốn nhiều nhiên liệu.

Một tổ chức phi chính phủ của Hàn Quốc đã triển khai dự án phân phối bếp củi cải tiến E-Free làm từ gốm. Theo nghiên cứu của Đại học Yangon, loại bếp mới có hiệu suất nhiệt khoảng 28%, cao hơn khoảng 10% so với bếp truyền thống, từ đó giúp giảm đáng kể lượng củi tiêu thụ và khí thải carbon.

Nhờ những cải tiến này, dự án đã tạo ra gần 60.000 tín chỉ carbon, tương ứng với lượng khí nhà kính được cắt giảm so với kịch bản sử dụng bếp cũ.

Tín chỉ carbon là gì?

Tín chỉ carbon (carbon credit) là một loại chứng chỉ có thể giao dịch, cho phép người sở hữu phát thải một tấn CO₂ hoặc khí nhà kính tương đương. Các doanh nghiệp hoặc quốc gia có thể mua tín chỉ carbon để bù đắp lượng phát thải vượt mức cho phép.

Trong dự án tại Myanmar, một phần tín chỉ carbon sẽ được chuyển giao cho Hàn Quốc, trong khi phần còn lại được sử dụng để hỗ trợ mục tiêu giảm phát thải quốc gia của Myanmar theo cơ chế Đóng góp quốc gia tự quyết định (NDC).

Thay thế cơ chế tín chỉ cũ từ Nghị định thư Kyoto

Trước đây, dự án bếp củi cải tiến tại Myanmar từng nhận tín chỉ tạm thời theo Nghị định thư Kyoto thông qua Cơ chế Phát triển Sạch (CDM). Cơ chế này cho phép các nước phát triển đầu tư vào các dự án giảm phát thải tại các quốc gia đang phát triển.

Tuy nhiên, với cơ chế tín chỉ carbon mới theo Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu, việc tính toán lượng giảm phát thải được thực hiện chặt chẽ và khoa học hơn. Trong trường hợp dự án bếp củi tại Myanmar, lượng tín chỉ được ghi nhận giảm khoảng 40% so với cách tính theo CDM.

Hơn 165 dự án đang chuyển sang cơ chế mới

Theo UNFCCC, hiện có hơn 165 dự án CDM đang được các quốc gia phê duyệt chuyển đổi sang cơ chế tín chỉ carbon mới của Thỏa thuận Paris.

Các dự án này trải rộng trên nhiều lĩnh vực như:

• Quản lý chất thải
• Năng lượng tái tạo
• Công nghiệp
• Nông nghiệp
• Hiệu quả năng lượng

Sau khi một dự án được Liên Hợp Quốc phê chuẩn phát hành tín chỉ carbon, các bên liên quan, bao gồm nước chủ nhà và cộng đồng bị ảnh hưởng, có quyền đệ trình kháng nghị trong vòng 14 ngày.

Việc phát hành tín chỉ carbon đầu tiên theo Thỏa thuận Paris được xem là bước tiến quan trọng trong thị trường carbon toàn cầu, góp phần thúc đẩy các dự án giảm phát thải và hỗ trợ các quốc gia đạt mục tiêu chống biến đổi khí hậu trong những thập kỷ tới.